piątek, 02 kwiecień 2021 17:47

Satanizm w kulturze XIX w.

Napisał

Francuski pisarz i historyk Anatole France w 1890 r. oznajmił: „(…) Obznajomienie z naukami tajemnymi staje się niezbędne do zrozumienia wielu utworów literackich naszego czasu. Magia znajduje znaczne miejsce w wyobraźni naszych poetów i powieściopisarzy. Aż do zawrotu głowy upaja ich to, co niewidzialne”.

XIX w., wraz z romantyzmem, wprowadził Szatana w literaturę piękną i filozofię jako uosobienie nieszczęścia najpiękniejszego z aniołów. Estetyzm Johna Miltona (Raj utracony, 1667) urzekł romantyków. Goethe bardzo długo pracował nad Faustem (1776-1832), lecz uczynił go sławnym. We Francji zafascynowani diabłem byli Alfred de Vigny (1797-1863) oraz Wiktor Hugo (1802-1885) z nie dokończonym, wydanym pośmiertnie dziełem La fin de Satan, w którym upadły Lucyfer osiąga sławę doprowadzając do śmierci Chrystusa.
Zafascynowani Złym byli też francuscy symboliści, przejmujący dziedzictwo romantyzmu magicznego. Poezja stała się magicznym rytuałem, który rodzi sen na jawie – rzeczywistość mu przypisaną. Poemat staje się zaklęciem, który działa nie tylko przez swój oderwany od formy sens, ale i przez jego ucieleśnienie w rytmie, intonacji, naśladowczej harmonii. Baudelaire (1821-1867) w Kwiatach zła umieszcza litanię do Szatana. Rimbaund (1854-1891) pragnie zostać „jasnowidzem” przez „długie, ogromne i rozumne rozpętanie wszystkich zmysłów”, które pozwoli mu odnaleźć „prawdziwe życie”. Pisze Une saison en enfer (Sezon w piekle) – później przeżywa jednak nawrócenie.

W kierunku Nadczłowieka

W literaturze Rosji XIX w. diabeł przybrał postać pięknego, lecz zgorzkniałego ducha destrukcji, niekiedy wcielał się we wroga ideologicznego lub był postacią z demonologii ludowej, w której dostrzegano także cechy pozytywne. W dekadenckich tekstach uznawano, że jedynie oddanie duszy diabłu może uchronić „ja” przed rozbiciem osobowości.
Włodzimierz Sołowjow (1853-1900) napisał Krótką powieść o Antychryście, opartą na Piśmie Świętym i przepowiadaniu Ojców Kościoła, fabularyzowaną opowieść o czasach ostatecznych, w której Szatan zdobywa władzę nad społeczeństwami, posługując się manipulacją i kłamstwem.
W polskiej literaturze romantycznej Szatan jest aktywny społecznie, utożsamia się z zaborczymi władcami, pogrąża jednostki w zależności od siebie i jest kreatorem anty-Bożego świata.
W literaturze Młodej Polski pojawiał się m.in. w Hymnach Kasprowicza, w twórczości Staffa (Anima Lucifera), L. Szczepańskiego (Hymn), czy S. Przybyszewskiego (Synowie ziemi).
Modernistyczny satanolog francuski Jules Bois przyporządkowuje różne oblicza Szatana Osobom Trójcy Świętej. I tak Szatan-Ojciec jest duchem perwersji i profanacji, władcą instynktów i bogiem „czarnych mszy”; Szatan-Słowo to „Chrystus błota”, patron wydziedziczonych z tradycji kultury, cierpiących i żebraków, którzy tworzą jedno ciało mistyczne; Szatan-Duch to Lucyfer, nie posiada on swego królestwa, reprezentuje satanizm nie substancjalny, lecz funkcjonalny, jest cały dążeniem, ruchem.

Najnowsze od ks, prof. dr hab. Andrzej Zwoliński


Drodzy Czytelnicy,

okladka E099 1120

wspierajmy się nawzajem w tym trudnym czasie! Temat nowego numeru „Miesięcznika Egzorcysta to Śmierć - brama do życia. Zakupów możesz dokonać w naszej księgarni internetowej MONUMEN.PL

Polecamy

  • najnowszy numer „Miesięcznika Egzorcysta”, również w wersji cyfrowej.
  • prenumeratę „Miesięcznika Egzorcysta” w wersji papierowej lub cyfrowej
  • duży wybór książek oraz archiwalne numery miesięcznika, także w wersji cyfrowej oraz
  • dewocjonalia.

Nie musisz wychodzić z domu. „Miesięcznik Egzorcysta” i książki prześlemy na Twój adres.

Bądźmy razem

Zespół „Miesięcznika Egzorcysta”

Wszystkie numery

Piszą dla nas

  • profesor nauk teologicznych, egzaminator prosynodalny, rekolekcjonista

  • kapłan diecezji białostockiej, doktor teologii moralnej (Uniwersytet Papieski na Lateranie), były egzorcysta i wykładowca na Archidiecezjalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Białymstoku, kapelan hospicjum

  • profesor psychologii, autorka książki „Seeing Myself. The New Science of Out-of-Body Experiences”, Londyn 2017 („Widząc siebie. Doświadczenia pozacielesne jako nowa dziedzina nauki”)

Już 67 pozycji

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem