wtorek, 06 październik 2020 12:44

Jawnogrzesznica Bronowicka

Napisał

„Sława Panie Włodzimierzu” – te słowa Wernyhory skierowane do Gospodarza bronowickiego Wesela uwieczniły na zawsze Włodzimierza Przerwę-Tetmajera, malarza, literata i gorącego patriotę. Siła dramatu Wyspiańskiego jest jednak tak ogromna, że będziemy go pamiętać przede wszystkim jako gospodarza domu goszczącego najważniejsze przyjęcie weselne w dziejach Polski.

Jego malarstwo przede wszystkim znane jest jako prezentacja piękna i koloru polskiej wsi podkrakowskiej. Dlatego też scena biblijna umiejscowiona w podkrakowskim krajobrazie stanowi pewne novum w jego twórczości. Tetmajer do początków XX wieku nie zajmował się malarstwem religijnym, w ten nurt wprowadziły go dopiero próby sakralnego malarstwa monumentalnego, jakie podjął na zlecenie dostojników kościelnych.

Wygnanie grzechu

Osoby niszczące bezpieczeństwo życia rodzinnego nie powinny mieć miejsca we wspólnocie. Ciekawym jest jedynie fakt, że osobami karanymi były kobiety, nikt nie zajmował się ani wyszukiwaniem, ani karaniem  mężczyzny, bez którego wszak owego grzechu by nie było. Widzimy to doskonale na obrazie Przerwy-Tetmajera, gdzie obiektem zainteresowania, nie tylko postaci na obrazie, ale i oglądających, jest młoda dziewczyna w wyraźnie widocznej ciąży. Wyganianie takiej jawnogrzesznicy musiało być zjawiskiem na tyle powszechnym, że malarz nie musiał jej w żaden sposób tłumaczyć. Ze sposobu skomponowania malowidła widać, że i on, i oglądający, musieli dobrze wiedzieć o co chodzi. Można przypuszczać, że znał takie historie z opowiadań, a być może widział jakąś na własne oczy.

O oczywistości tej historii świadczy inne dzieło polskiej kultury, noblowska powieść Reymonta, gdzie scena wygnania Jagny kończy wspaniałą epopeję.

„A tymczasem na wsi nastał straszny czas sądu i kary, że już i nie opowiedzieć, co się tam wyrabiało. Jakoby dur ogarnął Lipce, a ludzie zgoła się powściekali, bo co jeno było rozważniejsze, pozamykało się w chałupach lub uciekło na pola, zaś reszta, pozbierana nad stawem w gromady i jakby opita złością, wrzała coraz zapalczywiej jurząc się nawzajem krzykami, że już każden się wydzierał, każden pomstował, każden się srożył wraz, czyniąc przeraźliwy warkot, podobien dalekim i groźnym grzmotom”.

Taką samą pełną szaleństwa i okrucieństwa scenę odmalował na płótnie Przerwa- -Tetmajer. Odarta z ubrania dziewczyna, otoczona wrogimi sąsiadami, okrywa się resztkami białej koszuli, zaś jedynymi pomocnymi osobami są dwie kobiety. Jedna narzuca na nią chustę, zaś druga osłania własnym ciałem i jednoznacznym gestem prosi o wstrzymanie się od nienawiści. Można odnieść wrażenie, że daremnie…

Juliusz Gałkowski

historyk sztuki, publicysta, bloger

Najnowsze od Juliusz Gałkowski


Drodzy Czytelnicy,

okladka E098 1020

wspierajmy się nawzajem w tym trudnym czasie! Temat nowego numeru „Miesięcznika Egzorcysta to Polityka w walce z Kościołem. Zakupów możesz dokonać w naszej księgarni internetowej MONUMEN.PL

Polecamy

  • najnowszy numer „Miesięcznika Egzorcysta”, również w wersji cyfrowej.
  • prenumeratę „Miesięcznika Egzorcysta” w wersji papierowej lub cyfrowej
  • duży wybór książek oraz archiwalne numery miesięcznika, także w wersji cyfrowej oraz
  • dewocjonalia.

Nie musisz wychodzić z domu. „Miesięcznik Egzorcysta” i książki prześlemy na Twój adres.

Bądźmy razem

Zespół „Miesięcznika Egzorcysta”

Nasze książki

Wszystkie numery

Piszą dla nas

Już 67 pozycji

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Drodzy Czytelnicy,

okladka E098 1020

wspierajmy się nawzajem w tym trudnym czasie! Temat nowego numeru „Miesięcznika Egzorcysta to Polityka w walce z Kościołem. Zakupów możesz dokonać w naszej księgarni internetowej MONUMEN.PL

Polecamy

  • najnowszy numer „Miesięcznika Egzorcysta”, również w wersji cyfrowej.
  • prenumeratę „Miesięcznika Egzorcysta” w wersji papierowej lub cyfrowej
  • duży wybór książek oraz archiwalne numery miesięcznika, także w wersji cyfrowej oraz
  • dewocjonalia.

Nie musisz wychodzić z domu. „Miesięcznik Egzorcysta” i książki prześlemy na Twój adres.

Bądźmy razem

Zespół „Miesięcznika Egzorcysta”