piątek, 25 styczeń 2019 12:23

Gromniczna

Napisał

Ze światem naszej religijnej wyobraźni jest tak, że chociaż często żyjemy przekonaniem, że jego źródło stanowi tzw. kultura wysoka, to najczęściej jest nią ta o wiele „niższa”, zwana także popkulturą lub – jeśli dotyczy pewnego wycinka rzeczywistości – ludową.

Nie należy ulegać złudzeniu, że owa ludowość lub popularność odnosi się do twórców. Ludowe pieśni nabożne pisali księża czy poeci, często mieszczańskiego lub szlacheckiego pochodzenia, wielokroć wykształceni. Często też pierwowzorem literackim, bądź plastycznym, takiej „niskiej” sztuki są wybitne dzieła. Oglądając kolorowane oleodruki na wiejskich ścianach dziadków (pradziadków), nie byliśmy  świadomi tego, że to swoiste kopie Rafaela bądź Leonarda.

Te święte obrazki są dobrym przykładem na to, jak wielkie znaczenie dla naszej religijności ma cena dzieła – na tyle niska, by było dostępne nawet dla najuboższych. W ramki oprawiano druki ulotne, oleodruki, obrazki wycięte z gazet czy wreszcie pocztówki.

Maryjność, czyli polskość

Przykładem takiego popularnego motywu jest obraz Piotra Stachiewicza ukazującego Maryję, związaną ze świętem Oczyszczenia, w Polsce popularnie znanym „Gromniczną”. Ten żyjący na przełomie XIX i XX w. artysta był autorem wielu popularnych prac, ilustrujących poezje Adama Mickiewicza czy książki Henryka Sienkiewicza. Szczególną popularność zyskał wydany w 1893 r. tom „Królowa Niebios. Legendy o Matce Boskiej”. Autorem tekstów był Marian Gawalewicz, zaś Stachiewicz zilustrował go cyklem dwunastu obrazów, które następnie przetworzył w szereg grafik. Sprzedawane były w bardzo dużym nakładzie oraz popularyzowane na pocztówkach czy w ilustracjach gazetowych. Nawet w czasach obecnych ilustracje Stachiewicza, lub ich kolejne wersje, są często wykorzystywane w rozmaitych witrynach internetowych, ponieważ nadają się do ilustrowania popularnych tekstów.

Powodzenie, także komercyjne, tych ilustracji wynikało w sposób oczywisty z popularności kultu maryjnego w Polsce – ukazała się w nich prawdziwość utożsamiania polskości z maryjnością.

Juliusz Gałkowski

historyk sztuki, publicysta, bloger


Drodzy Czytelnicy,

okladka E099 1120

wspierajmy się nawzajem w tym trudnym czasie! Temat nowego numeru „Miesięcznika Egzorcysta to Śmierć - brama do życia. Zakupów możesz dokonać w naszej księgarni internetowej MONUMEN.PL

Polecamy

  • najnowszy numer „Miesięcznika Egzorcysta”, również w wersji cyfrowej.
  • prenumeratę „Miesięcznika Egzorcysta” w wersji papierowej lub cyfrowej
  • duży wybór książek oraz archiwalne numery miesięcznika, także w wersji cyfrowej oraz
  • dewocjonalia.

Nie musisz wychodzić z domu. „Miesięcznik Egzorcysta” i książki prześlemy na Twój adres.

Bądźmy razem

Zespół „Miesięcznika Egzorcysta”

Wszystkie numery

Piszą dla nas

  • profesor nauk teologicznych, egzaminator prosynodalny, rekolekcjonista

  • Uwielbiany przez parafian i wiernych z całej Polski ks. Michał Olszewski już od małego chłopca miał ambicję, aby zostać kimś ważnym. Tak, jak większość młodzieńców w jego wieku początkowo zajął się uprawianiem sportu, w tym sztuk walki. W tym ostatnim osiągnął duży sukces - czarny pas. Powołanie kapłańskie poczuł nieco później, przystąpił do sakramentu i jak sam twierdzi, porzucił ścieżkę zła. Skończył właśnie ósmą klasę, kiedy na pielgrzymce do Częstochowy poznał osoby duchowe, które zainspirowały go do zmian. Był to pamiętny rok 1997, kiedy Polskę nawiedziła klęska żywiołowa - powódź. Dzisiaj uzdrawia wiernych przed modlitwę i spowiedź. 

    Ksiądz Michał Olszewski bardzo chętnie dzieli się swoimi przemyśleniami dotyczącymi sytuacji wiernych w dobie koronawirusa. Według duchownego ta nowa zastała rzeczywistość jest wielką próbą dla katolików na całym świecie. W te dni warto na nowo postawić sobie pytania dotyczące swojego posłuszeństwa wobec Boga i kierować się miłością do bliźniego. Podkreśla również, że najważniejsze jest troszczenie się o zdrowie własne i swoich najbliższych oraz porzucenie egoizmu.

  • profesor psychologii, autorka książki „Seeing Myself. The New Science of Out-of-Body Experiences”, Londyn 2017 („Widząc siebie. Doświadczenia pozacielesne jako nowa dziedzina nauki”)

Już 67 pozycji

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem