środa, 30 listopad 2016 23:36

Medytacja chrześcijańska

Napisał

W ostatnich dziesięcioleciach nasiliło się zainteresowanie medytacją. Świadczą o tym powstające liczne szkoły i centra medytacji, a nawet tzw. uniwersytety, organizowane przez różnych guru z całego świata. Na skutek tego pojęcie medytacji stało się niejednoznaczne.

W szerokim znaczeniu za medytację uważa się dociekanie i rozumienie istoty rzeczy albo przezwyciężanie napięcia, jakie zachodzi pomiędzy podmiotem medytującym a przedmiotem medytowanym w celu zjednoczenia się z nim i ujednolicenia świadomości. Medytacja traktowana jest więc jak coś nieznanego, tajemniczego, co wzbudza lęk, ale czego się pragnie i co może zaspokoić bliżej nieokreślony głód transcendencji.

 

Medytacja a rozmyślanie

Medytacja stała się jednak czymś magicznym w tym sensie, że od jej praktykowania oczekuje się uzdrawiających mocy, zdolnych uwolnić ludzką egzystencję od zagrożenia. Jak słusznie zauważa Hans Waldenfels SJ, dla współczesnego człowieka medytacja niekoniecznie ma wydźwięk religijny. Często służy ona poszukiwaniu dróg samoidentyfikacji, poszerzaniu świadomości, doskonaleniu koncentracji. Z tego powodu nadzieje wiązane z medytacją mają nierzadko charakter psychologiczno-psychoterapeutyczny, a niekiedy wręcz medyczny. Można powiedzieć, że te oczekiwania są nachylone antropologicznie, czyli skoncentrowane na człowieku w trosce o zapewnienie mu dobrego samopoczucia.

Zupełnie inaczej jest z medytacją chrześcijańską, choć także i w tym przypadku jest spore zamieszanie pojęciowe. W literaturze pobożnościowej i teologicznej zwykle zamiennie używa się pojęć: „modlitwa myślna”, „rozmyślanie”, „medytacja”, „kontemplacja”. Na przykład w polskim przekładzie „Katechizmu Kościoła Katolickiego” pojęcie „medytacja”, które występuje w oficjalnej wersji łacińskiej we wszystkich przekładach na języki europejskie, zastąpiono słowem „rozmyślanie”. Powoduje to zamęt pojęciowy i nieścisłości teologiczne. Rozmyślanie, zgodnie ze źródłosłowem polskiego słowa, oznacza logiczny rozbiór treści głównie przez myślenie o charakterze analitycznym i przyczynowo- -skutkowym. Jest efektem działalności podmiotu duchowego. Natomiast medytacja bazuje przede wszystkim na dynamizmie doznawania, w którym podmiot duchowy przyjmuje postawę nie tyle bierną, co receptywną (przyswajającą).

W medytacji jako takiej nie analizuje się pojęć czy zagadnień za pomocą intelektu, nie tworzy się też określonych obrazów bądź doznań. Medytujący całościowo ujmuje przedmiot swojej medytacji, a nawet w świadomy sposób przyzwala i zaprasza go, aby wyzwalał w nim określone przeżycia, głęboko wpisujące się w jego świadomość. W rozmyślaniu, które jest jedną z form modlitwy myślnej, chrześcijanin dąży do zrozumienia prawd wiary, w medytacji przeżywa je, angażując całą swą wrażliwość. Z kolei w kontemplacji zostaje niejako porwany do zjednoczenia z Bogiem przez Chrystusa w Duchu Świętym.

Innymi słowy, medytacja różni się od zwykłego rozmyślania tym, że oparta jest nie tylko na poznaniu intelektualnym, niekiedy zbytnio eksponowanym w odniesieniu do wiary, lecz także na doświadczeniu, czyli przeżyciu wejścia w relację. Aby zatem pokazać zasadniczą różnicę pomiędzy medytacją chrześcijańską a innymi formami medytacji, zwłaszcza orientalnej, trzeba wskazać przede wszystkim na Chrystusa jako tzw. przedmiot medytacji. Odmienna od dalekowschodnich jest też koncepcja człowieka (jako podmiotu medytacji). W chrześcijaństwie inne są wreszcie owoce tego rodzaju modlitwy myślnej.

Ostatnio zmieniany czwartek, 01 grudzień 2016 07:45
ks. prof. Marek Chmielewski

doktor habilitowany, teolog, kierownik Katedry Duchowosci Katolickiej KUL 

Najnowsze od ks. prof. Marek Chmielewski

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.


Nasze książki

Wszystkie numery

Piszą dla nas

  • psycholog, psychoterapeuta, superwizor, prowadzi warsztaty i terapię dla osób świeckich, duchownych i konsekrowanych

  • architekt, w latach 1989–2013 był masonem w Międzynarodowym Mieszanym Zakonie Wolnomularskim „Le Droit Humain”

  •  

    historyk idei, socjolog, publicysta, redaktor kwartalnika „Christianitas”.

Już 55 pozycji

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Powered by JS Network Solutions