poniedziałek, 31 październik 2016 23:49

Osobowy Bóg i panteizm

Napisał

Przyjęło się mówić, że islam wyraża jedną z najczystszych form monoteizmu. Według niego prawda o Trójcy Świętej jawi się jako bluźnierstwo. Mimo to w ścisłym monoteizmie islamu jest miejsce na panteizm, czyli pogląd, zgodnie z którym wszechświat jest tożsamy z Bogiem.

 

Ustalenie tego, co należy do ortodoksji w islamie, jest w wysokim stopniu dyskusyjne. Po pierwsze, wszystkie trzy główne nurty w islamie (sunnici, szyici, charydżyci) pojawiły się w tym samym czasie, tzn. w pierwszym wieku islamu. Stanowiły odpowiedź na gorąco dyskutowaną kwestię sukcesji po Mahomecie. Po wtóre, ani szyizm, ani charydżyzm nie były jakimś późniejszym buntem przeciw istniejącej ortodoksji, ponieważ w VII w. jeszcze tej ortodoksji nie wypracowano (np. nie istniała wówczas rozbudowana sunna, czyli tradycja muzułmańska, oraz znane nam dziś szkoły). Po trzecie, w islamie nie istnieje ani kapłaństwo, ani organizacja wspólnoty na wzór Kościoła, który na soborach naucza, co przynależy do ortodoksji.

Różne interpretacje islamu

Od samego początku islam miał charakter polityczny. U źródeł najstarszego podziału nie tkwiła kwestia doktrynalna, lecz spór o to, kto jest prawowiernym władcą, czyli następcą Mahometa, który był twórcą religii i państwa. Gdy wykrystalizowały się dwie zasadnicze postawy wobec tego zagadnienia (sunnizm i szyizm), z czasem do sporu politycznego zaczęły dochodzić problemy natury religijnej. Można nawet powiedzieć, że zasadniczy podział w islamie niesie ze sobą odmienne wizje Boga i duchowości. Sunnici (obecnie ok. 75% muzułmanów) przyjęli, że kalif (dosłownie „zastępca” Mahometa, czyli najwyższy imam, zwierzchnik) powinien być wybierany przez „ludzi, którzy wiążą i rozwiązują”. Sunnici uważali, iż istnieje tylko jedna wspólnota muzułmańska (umma). Ich zdaniem istnieje też tylko jedno prawo Boskie (szari’at), a zatem ideałem stały się rządy jednego kalifa. Jego obowiązkiem była ochrona społeczności i wprowadzanie w życie szariatu (prawa muzułmańskiego) zgodnie z poglądami alimów (uczonych muzułmańskich).

Z czasem, gdy polityczny urząd kalifa osłabł, światem islamu zaczęli rządzić inni władcy (np. sułtanowie). Jednak nawet wtedy kalif symbolizował jedność społeczności oraz panowanie Boskiego prawa, natomiast sułtan sprawował jedynie władzę wojskową i polityczną (w przypadku sułtana tureckiego był on równocześnie kalifem). Problemem współczesnego sunnityzmu jest fakt, że wraz z abdykacją ostatniego sułtana tureckiego (1922 r.) i naciskami Kemala Atatürka, tureckiego polityka, w 1924 r. został zniesiony urząd kalifa. Nie udało się go odbudować w świecie islamu sunnickiego. Co więcej, na skutek wielowiekowego rozwoju sunnici podzielili się na różne nurty (zwane szkołami). Dziś różnią się między sobą w kwestiach np. kształtu szariatu czy dżihadu. Z kolei szyici (obecnie 10-15% muzułmanów) za zwierzchników ummy uznają jedynie Alego (kuzyna i zięcia Mahometa) oraz jego następców (tzw. dom Alego). Członkowie rodu Alego uznawani są za pośredników, przez których nauki i łaska (baraka) objawienia docierają do szyitów. Obecnie najwięcej szyitów zamieszkuje Iran (90-96%), Azerbejdżan (85%), Irak (56-61%) oraz Liban (ok. 30%).

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 14 listopad 2016 10:13
ks. prof. dr hab. Krzysztof Kościelniak

teolog, historyk, wykładowca UJ i UP JP II w Krakowie, specjalista w dziedzinie islamu, kultury, polityki i religii Bliskiego Wschodu

Najnowsze od ks. prof. dr hab. Krzysztof Kościelniak

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.


Nasze książki

Wszystkie numery

Piszą dla nas

  • kulturoznawca, asystent Ruchu Czystych Serc, autor prezentacji „Odebrać dzieciom niewinność?”

  • teolog, kapłan diecezji zamojsko-lubaczowskiej, autor książki „Proroctwo dzisiaj”

  • autor wielu publikacji o tematyce uzależnień, audycji radiowej i telewizyjnej pt „Dwunasty krok” oraz strony www.dwunasty.pl

Już 49 pozycji

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Powered by JS Network Solutions